Szacunek zaczyna się od spotkania. Pierwsza Żywa Biblioteka i Festiwal Szacunku w Tychach!

Pierwsza edycja Żywej Biblioteki w Tychach odbędzie się już 15 września w Miejskiej Galerii Sztuki Obok.

Żywymi Książkami będą:

• Osoba z niepełnosprawnością ruchu
• Osoba z porażeniem mózgowym
• Seniorka
• Aktywistka pro-zwierzęca
• Weganka
• Górniczka
• Lesbijka
• Osoba Aro-Ace
• Matka niepełnosprawnego dziecka
• Aktor z kryminalną przeszłością
• Wytatuowany społecznik

Wszystkie spotkania z gośćmi będą odbywały się w warunkach kameralnych, w gronie maksymalnie 5 osób. W wielu miastach projekt kierowany jest głównie do szkół średnich, natomiast tyska odsłona Żywej Biblioteki skierowana jest do wszystkich zainteresowanych i będzie się odbywała w godzinach popołudniowych, tak aby osoby pracujące mogły zdążyć.

- W ramach festiwalu mamy 4 wydarzenia, ale tym inaugurującym jest pierwsza edycja Żywej Biblioteki. Jeśli chodzi o grono gości, miałem możliwość swobodnego wyboru osób, z którymi będzie można porozmawiać. Jako organizator mam przywilej zadania pytania, które jednoznacznie kojarzy się z zaręczynami: [i]"Czy zostaniesz moja Żywą Książką?" - mówi Maciej Blada, radny Rady Miasta Tychy i działacz społeczny, który opowiedział też o tym, jakie są warunki zostania Żywą Książką:

- Jeśli chodzi o proces zapraszania osób, zasada jest taka, że żadne ze środowisk nie może poczuć się dyskryminowane albo wyróżnione, to znaczy, że nie może być większości osób z jednego grona. Pierwsze kryteria, którymi się kierowałem, to wykluczenie, dyskryminacja i hejt. Zapraszanie osób do Żywej Biblioteki to rozmowy, to także przekonywanie ich. Musieliśmy rozważyć wszystkie za i przeciw uczestnictwa tych osób w spotkaniach. Osoby musiały w przeszłości lub obecnie doświadczać wykluczenia w społeczeństwie oraz być kojarzonymi ze stereotypami, które są często niezgodne z rzeczywistością - wyjaśnia organizator.

Maciej Blada od razu wiedział, że chce zaprosić osoby z niepełnosprawnościami. Nasz gość niepełnosprawny ruchowo to człowiek, którego miał okazję poznać przy okazji rozmów o mieście i potrzebach osób niepełnosprawnych. Z ramienia funkcji radnego z jego pomocą składał wnioski dotyczące poprawy komfortu życia osób niepełnosprawnych w naszym mieście. W gronie gości jest też osoba z porażeniem mózgowym. To z kolei osoba, która była czytelnikiem Żywej Biblioteki poza naszym miastem, m.in. w Katowicach.

- Widząc tego człowieka, który jest samodzielny, który opowiadał mi o swoich doświadczeniach zawodowych, powiedziałem mu: "jesteś moją inspiracją, chciałbym Cię zaprosić do zostania Żywą Książką". Kontaktowałem się też z mamą dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną - opowiada M. Blada.

- Z dużymi kontrowersjami wiąże się oczywiście środowisko LGBT. Chcąc ich zaprosić do współpracy wziąłem pod uwagę to, że będzie to odbierane kontrowersyjnie, a także wrogo. W pierwszej edycji Żywej Biblioteki w Tychach zaczynamy więc spokojnie. Będzie to osoba Aro-Ace. Tego typu wydarzenia to również edukacja, więc wiele osób dowie się, czym jest osoba aromantyczna i/lub aseksualna. To osoba w spektrum albo aromantyczności, albo aseksualności, może być też spektrum połączone. Gościem będzie też lesbijka, niesamowicie odważna osoba, którą chciałem docenić za jej działalność - opisuje tyski radny.

Dla inicjatora wydarzenia ważne są też środowiska wegańskie i aktywistów prozwierzęcych. Jak przyznaje, żyjemy w czasach, gdy w szkołach stawia się wciąż na posiłki mięsne.

- Jako sojusznik roślinnej szkoły, ale osoba wszystkojedząca, zaprosiłem taką organizację do partnerstwa, ponieważ uważam, że urozmaicenie jest bardzo potrzebne w życiu i te zmiany w żywieniu są nawet nie potrzebne, a konieczne. Warto o tym mówić - komentuje pan Maciej.

Jak dodaje, aktywistka prozwierzęca, która jest Żywą Książką, doświadczyła z kolei dużego hejtu ze strony swoich uczniów, bo z zawodu jest nauczycielką.

Nie mogło zabraknąć osób ze środowiska seniorów, które opowiedzą o tym, jak walczą o to, żeby ten stereotyp słabego seniora nie był rozpowszechniany - chcą mówić o tym, że senior jest samodzielny, potrafi być aktywny. Panu Maciejowi udało się namówić do udziału także górniczkę - kobietę pracującą pod ziemią.

- Często myślimy: kurczę, biedna ta kobieta, zjeżdża pod ziemię, musi tam być niebezpiecznie, a co z dziećmi, jak one to przeżywają w domu, jak to wpływa na jej kobiecość, czy strój roboczy ją odbiera - mówi M. Blada.

Z ciekawą historią wiąże się moment zaproszenia do rozmów aktora z przeszłością kryminalną, mieszkającego w stolicy. To jedyny wyjątek, bo reszta gości pochodzi z naszego regionu.

- To człowiek bardzo kontrowersyjny, mierzący się ze stereotypami przez całe swoje życie. Ma 92 lata. Przed laty zagrał u Andrzeja Wajdy i Krzysztofa Zanussiego. Jest też pisarzem, na swoim koncie ma kilka wydanych tytułów. Ma za sobą poważny incydent kryminalny. Obecnie jest osobą bez stałego meldunku. Mieszka z przyjacielem o 40 lat młodszym od siebie. Spotkała go tułaczka życiowa. Na spotkanie z nim pojechałem do Warszawy, gościłem w mieszkaniu, w którym przebywa. Pocztą pantoflową dotarłem do operatorów kamery powstającego filmu dokumentalnego o tym człowieku i, jako organizator Żywej Bilblioteki w Tychach, zostałem poproszony o przeprowadzenie rozmowy z nim. Jej zapis będzie włączony do filmu. Premiera w stolicy planowana jest w 2026 lub 2027 roku - opowiada Maciej Blada.

Jak podkreśla, zaproszenie wymienionych gości do pierwszej edycji Żywej Biblioteki w naszym mieście, to dojrzałe decyzje. - W kolejnych edycjach będziemy gościć m.in, schizofreniczkę, matkę osoby transpłciowej oraz dziennikarkę prasy brukowej - zapowiada.

- Myślę, że projekt jest fenomenalny. Żywa Biblioteka, to projekt, który został zainaugurowany w roku 2000 i sprawdził się nie tylko w Polsce, ale również w Danii, skąd pochodzi, w Wielkiej Brytanii czy Hiszpanii. Cieszę się że Tychy otrzymały możliwość organizowania takiego wydarzenia. Dostaliśmy te scenariusz marzeń Zrobię wszystko, by przez najbliższe lata otwierać oczy, rozszerzać horyzonty i serca. Wielokrotnie po Żywych Bibliotekach moja tolerancja i otwartość wzmacniały się, a nazywam siebie osobą ultratoletrancyjną. Niejednokrotnie łapałem się za głowę po niektórych rozmowach, bo sam oceniałem po okładce osoby, które miały w sobie taką treść, która powala. Żywa Biblioteka to nieformalna lekcja tolerancji, antydyskryminacji, lekcja o prawach człowieka. To lekcja kształtowania naszego światopoglądu i poszerzania horyzontów - mówi organizator.

Jak dokładnie wyglądają spotkania z gośćmi, czyli Żywymi Książkami? Jak relacjonuje M. Blada, gość rozpoczyna, przedstawia się, zazwyczaj mówi w kilku zdaniach dlaczego mierzy się z hejtem, a późnej nawiązuję się rozmowa z czytelnikami Żywych Książek, czyli uczestnikami. W Miejskiej Galerii Sztuki Obok pojawi się 11 stołów z krzesłami. Przed wejściem na salę żywe książki będą niewidoczne, ponieważ nikt nie może kierować się przy wyborze "okładką". Wolontariusze będą rozdawać katalogi Żywych Książek, gdzie będą krótkie opisy gości, a następnie zaprowadzą uczestników do wybranych stolików. Spotkania będą trwały maksymalnie pół godziny.

Organizator podkreśla, że przygotowany jest na wszystko, nawet na uczestnictwo w Żywej Bibliotece osób nastawionych negatywnie, czy prowokujących.

- 10 lat temu powiedziałbym, że przyjdą same dobre osoby. Dziś mogę powiedzieć z pełną świadomością, że liczę się ze wszystkim. Co a tym idzie, Żywa Książka wie, że jestem obok, że może na mnie liczyć, a na sali będzie psycholog. W każdej chwili możemy podziękować osobie, która odznacza się brakiem szacunku lub przerwać spotkanie. Zdarzyło mi się w Katowicach, że licealiści po zobaczeniu całej wytatuowanej dziewczyny parsknęli śmiechem, ale po rozmowie już nikt sie nie śmiał. Była również sytuacja, że przed spotkaniem z gejem, uczniowie w kuluarach mówili, że będą go podrywać. Ale po rozmowie nikt już nie dowcipkował. To pokazuje, że są to otwierające umysły spotkania - komentuje Maciej Blada.

Szczegóły kolejnych wydarzeń towarzyszących Festiwalowi Szacunku poznamy wkrótce. Planowane są one we wrześniu.

Żywa Biblioteka odbywa się pod Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Tychy. W uzasadnieniu o jego przyznaniu, prezydent Maciej Gramatyka pisze:

"Inicjatywa ta buduje mosty między ludźmi poprzez otwartość, rozmowę i wzajemne zrozumienie. Spotkania z osobami reprezentującymi różnorodne środowiska i grupy społeczne, które na co dzień zmagają się z uprzedzeniami, stanowią ważny krok w stronę społeczeństwa bardziej świadomego i empatycznego. Także Unia Europejska aktywnie wspiera ideę Żywej Biblioteki jako narzędzie edukacji antydyskryminacyjnej".

ar / tychy.info